Overgewicht

Wat is overgewicht?

overgewicht Men spreekt van overgewicht als het lichaamsgewicht te hoog is in verhouding tot de lichaamslengte.

Bij overgewicht en de daarbij komende risicoís voor de gezondheid is naast de hoeveelheid lichaamsvet ook de vetverdeling over het lichaam van belang. Overgewicht hoeft niet altijd te leiden tot lichamelijke klachten, maar langdurig bovenmatig overgewicht brengt een groot risico voor de gezondheid met zich mee.

Klachten en symptomen overgewicht

De eerste en meest voorkomende klachten zijn het zich niet lekker voelen en chronische vermoeidheid. Ook kunnen klachten optreden als spataderen, menstruatiestoornissen, lage rugpijn en gewrichtsklachten. Op termijn kunnen ernstige tot zeer ernstige klachten ontstaan zoals: hoge bloeddruk, suikerziekte, hart- en vaatziekte, galsteenziekte en zelfs bepaalde soorten van kanker.

Oorzaak overgewicht

De oorzaak van overgewicht is duidelijk: het lichaam krijgt (via de voeding) meer energie binnen dan het verbruikt. Dit leidt onvermijdelijk tot vetopslag en gewichtsvermeerdering. Daarbij kunnen veel factoren een rol spelen:
  • Verkeerde eetgewoonten en de samenstelling van het voedselpakket. Vooral overmatige vetconsumptie speelt een belangrijke rol.
  • Een verstoord hongergevoel, waardoor iemand bijna voortdurend honger heeft.
  • Abnormaal eetgedrag kan een psychische oorzaak hebben. Spanningen, frustraties, agressie of teleurstellingen worden als het ware 'weg gegeten'.
  • Erfelijke factoren of een stofwisselingsziekte. De stofwisseling is dan zo traag, dat minder moet worden gegeten dan wat 'normaal' gevonden wordt. Deze ziekte moet worden behandeld door een arts.
  • Er zijn ook geneesmiddelen die als bijwerking gewichtsvermeerdering hebben.

    Gezond gewicht

    Er zijn veel grafieken en tabellen die u alles vertellen over het Ďideale gewichtí dat bij uw leeftijd en lengte past. De meest bekende is de Body Mass Index (BMI) Dit gegeven is slechts een gemiddelde, maar is wel een belangrijke indicatie voor het hebben van een gezond gewicht.

    BMI

    De BMI wordt gebruikt als afgeleide maat voor de vetmassa, maar is minder goed bruikbaar voor kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met zeer veel spiermassa. Bij een BMI tussen 18,5 en 25 spreekt men van een gezond gewicht. Bij een BMI tussen de 25 en 30 is het, zeker als u al gezondheidsklachten heeft, verstandig om af te vallen. Een BMI van 30 of hoger levert risicoís voor de gezondheid, afvallen is dan noodzakelijk. Bij personen met dezelfde BMI kan de hoeveelheid vet in de buikholte aanzienlijk verschillen en daarmee het risico voor de gezondheid. De tailleomvang is een maat voor de hoeveelheid vet in de buikholte. Veel vet in de buikholte is een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van onder andere diabetes mellitus II en hart- en vaatziekten.

    Wanneer moet u een arts raadplegen

    Het is niet verstandig om op eigen houtje te gaan lijnen. Zeker wanneer u in korte tijd erg veel afvalt, is het risico groot dat u een tekort krijgt aan allerlei noodzakelijke voedingsstoffen. Overleg dus altijd eerst met uw huisarts. Dit geldt in het bijzonder als u naast overgewicht ook nog andere gezondheidsklachten heeft. De huisarts kan u eventueel doorverwijzen naar een deskundige organisatie of een diŽtist.

    Hoe is overgewicht te voorkomen

    Eten en drinken leveren de energie die het lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren en bewegen. Voor een gezond gewicht en dus ter voorkoming van overgewicht, moet er een evenwicht zijn in de hoeveelheid energie die de voeding levert en de hoeveelheid energie die het lichaam verbruikt. De energiebehoefte verschilt van persoon tot persoon. De hoeveelheid energie die verbruikt wordt, hangt namelijk af van verschillende factoren: geslacht, leeftijd, gewicht, hoeveelheid beweging en de duur en zwaarte van de inspanningen die verricht worden. Overgewicht kan dus worden voorkomen door een juiste samenstelling van de voeding. Voeding moet zo zijn samengesteld, dat het lichaam precies voldoende brandstoffen naar binnen krijgt om goed te kunnen functioneren. Belangrijk is dat de voeding gevarieerd is en dat er niet te veel tussendoortjes worden genuttigd. Ook kunt u beter geen maaltijden overslaan en niet te veel alcohol drinken. Alcohol bevordert namelijk de eetlust. Ook lichaamsbeweging draagt bij aan voorkoming van overgewicht en een algemeen betere gezondheid.

    Behandeling overgewicht

    In Nederland heeft bijna de helft van de mannen en veertig procent van de vrouwen overgewicht. In geval van overgewicht helpt vijf tot vijftien procent gewichtsvermindering de eerder genoemde gezondheidsrisicoís aanzienlijk te verkleinen.

    De samenstelling van een aangepast voedingspatroon (dieet) kunt u het beste met een diŽtist overleggen. Een diŽtist is in staat om een dieet aan uw persoonlijke situatie aan te passen.

    Veel mensen denken negatief over een dieet. Dit is vaak ten onrechte, want een dieet betekent niet altijd weinig eten. Een dieet houdt vooral in dat de verhouding van de voedingsmiddelen beter in balans wordt gebracht.

    Vaak kunt u blijven eten wat u lekker vindt en worden alleen het tijdstip van eten en de samenstelling van het menu gewijzigd. Met een op uw persoonlijke situatie afgestemd dieet bent u in staat uw gewicht binnen bepaalde grenzen langdurig constant te houden.

    Enkele algemene aanwijzingen om verantwoord af te vallen en te voorkomen dat de kwijtgeraakte kiloís er snel weer bijkomen:
  • Een gemiddeld gewichtsverlies van een halve tot een kilo per week
  • Een gevarieerd eetpatroon met een beperkte hoeveelheid calorieŽn
  • Het beperken van de hoeveelheid vet
  • Matig zijn met voedingsmiddelen waaraan suiker is toegevoegd
  • Het drinken van alcohol beperken
  • Regelmaat aanbrengen in het eetpatroon en rustig eten
  • Meer bewegen